1. EN593 kelebek vanası nedir?
EN593 kelebek vanası, "Endüstriyel Vanalar - Genel Metal Kelebek Vanalar" başlıklı BS EN 593:2017 standardına uygun olarak tasarlanmış ve üretilmiş metal bir kelebek vanayı ifade eder. Bu standart, İngiliz Standartlar Enstitüsü (BSI) tarafından yayınlanmıştır ve Avrupa standartlarıyla (EN) uyumludur; kelebek vanaların tasarımı, malzemeleri, boyutları, testleri ve performansı için kapsamlı bir çerçeve sağlar.
EN593 kelebek vanaları, metal vana gövdeleri ve wafer tipi, kulaklı tip veya çift flanşlı gibi çeşitli bağlantı yöntemleriyle karakterize edilir. Bu kelebek vanalar farklı basınç ve sıcaklık koşullarında çalışabilir. Bu standart, vanaların güvenlik, dayanıklılık, uyumluluk ve güvenilirlik açısından katı gereksinimleri karşılamasını sağlar.
2. EN593 Kelebek Vanalarının Başlıca Özellikleri
* Çeyrek dönüşlü çalışma: Kelebek vanalar, vana diskini 90 derece döndürerek çalışır ve hızlı ve verimli akış kontrolü sağlar.
* Kompakt tasarım: Sürgülü vanalar, küresel vanalar veya küresel vanalara kıyasla kelebek vanalar hafiftir ve yerden tasarruf sağlar, bu da onları sınırlı alana sahip kurulumlar için ideal hale getirir.
* Çeşitli uç bağlantıları: Çeşitli boru sistemleriyle uyumlu, wafer, pabuç, çift flanş, tek flanş veya U tipi tasarımlarda mevcuttur.
* Korozyon direnci: Aşındırıcı ortamlarda dayanıklılığı sağlamak için yüksek kaliteli korozyona dayanıklı malzemelerden üretilmiştir.
* Düşük tork: Tork gereksinimlerini azaltmak, daha küçük aktüatörlerle otomasyonu mümkün kılmak ve maliyetleri düşürmek için tasarlanmıştır.
* Sızıntı yapmayan sızdırmazlık: Birçok EN593 vanası, güvenilir performans için kabarcık geçirmez sızdırmazlık sağlayan elastik yumuşak veya metal contalara sahiptir.
3. BS EN 593:2017 Standart Detayları
2025 yılı itibarıyla BS EN 593 standardı 2017 versiyonunu benimsemiştir. EN593, metal kelebek vanalar için tasarım, malzeme, boyut ve test konularında minimum gereksinimleri belirten kapsamlı bir kılavuzdur. Aşağıda, endüstri verileriyle desteklenen standardın ana içeriğine ilişkin ayrıntılı bir giriş yer almaktadır.
3.1. Standardın kapsamı
BS EN 593:2017 standardı, izolasyon, düzenleme veya sıvı akışının kontrolü de dahil olmak üzere genel amaçlı metal kelebek vanalar için geçerlidir. Boru ucu bağlantılı çeşitli vana tiplerini kapsar, örneğin:
* İnce levha tipi: İki flanş arasına sıkıştırılmış, kompakt yapıya ve hafif tasarıma sahip.
* Bağlantı ucu tipi: Dişli takma deliklerine sahiptir, boru uçlarında kullanıma uygundur.
* Çift flanşlı: Doğrudan boru flanşlarına cıvatalanan entegre flanşlara sahiptir.
* Tek flanşlı: Valf gövdesinin merkez ekseni boyunca entegre flanşlara sahiptir.
* U tipi: İki flanş ucu ve kompakt yüz yüze boyutlarına sahip özel bir wafer tipi vana.
3.2. Basınç ve Boyut Aralığı
BS EN 593:2017 standardı, kelebek vanalar için basınç ve boyut aralıklarını belirtir:
* Basınç değerleri:
- PN 2.5, PN 6, PN 10, PN 16, PN 25, PN 40, PN 63, PN 100, PN 160 (Avrupa basınç değerleri).
- Sınıf 150, Sınıf 300, Sınıf 600, Sınıf 900 (ASME basınç değerleri).
* Beden aralığı:
- DN 20 ila DN 4000 (nominal çap, yaklaşık 3/4 inç ila 160 inç).
3.3. Tasarım ve Üretim Gereksinimleri
Bu standart, vananın güvenilirliğini ve performansını sağlamak için belirli tasarım kriterlerini belirtir:
* Vana gövdesi malzemesi: Vanalar, dökme demir, karbon çelik (ASTM A216 WCB), paslanmaz çelik (ASTM A351 CF8/CF8M) veya alüminyum bronz (C95800) gibi metalik malzemelerden imal edilmelidir.
* Supap diski tasarımı: Supap diski merkez hattında veya eksantrik (yuva aşınmasını ve torku azaltmak için ofset) olabilir.
* Valf yuvası malzemesi: Valf yuvaları, uygulamaya bağlı olarak elastik malzemelerden (kauçuk veya PTFE gibi) veya metalik malzemelerden yapılabilir. Elastik yuvalar sıfır sızıntılı sızdırmazlık sağlarken, metalik yuvalar sıfır sızıntı sağlamanın yanı sıra yüksek sıcaklıklara ve korozyona da dayanmalıdır.
* Yüz yüze ölçüler: Boru sistemleriyle uyumluluğu sağlamak için EN 558-1 veya ISO 5752 standartlarına uygun olmalıdır.
* Flanş ölçüleri: Vana tipine bağlı olarak EN 1092-2 (PN10/PN16), ANSI B16.1, ASME B16.5 veya BS 10 Tablo D/E gibi standartlarla uyumludur.
* Aktüatör: Vanalar manuel olarak (kol veya dişli kutusu) veya otomatik olarak (pnömatik, elektrikli veya hidrolik aktüatör) çalıştırılabilir. Standartlaştırılmış aktüatör kurulumunu sağlamak için üst flanşın ISO 5211 standartlarına uygun olması gerekir.
3.4. Test ve Muayene
Kalite ve performansı sağlamak için BS EN 593:2017 standardı, titiz testler gerektirir:
* Hidrolik basınç testi: Valfin belirtilen basınçta sızdırmaz olduğunu doğrular.
* Operasyonel test: Simüle edilmiş koşullar altında sorunsuz çalışmayı ve uygun torku sağlar.
* Sızıntı Testi: Elastik valf yuvasının EN 12266-1 veya API 598 standartlarına göre hava geçirmez şekilde sızdırmazlığını doğrulayın.
* Muayene Sertifikası: Üretici, standartlara uygunluğu doğrulamak için test ve muayene raporları sunmalıdır.
3.5. EN593 Kelebek Vanalarının Uygulamaları
* Su Arıtma: Çeşitli tatlı su, deniz suyu veya atık suların akışını düzenler ve izole eder. Korozyona dayanıklı malzemeler ve kaplamalar, onları zorlu ortamlar için uygun hale getirir.
* Kimya ve Petrokimya Endüstrileri: Asitler, alkaliler ve çözücüler gibi aşındırıcı sıvıların işlenmesinde, PTFE contalar ve PFA kaplı valf diskleri gibi malzemelerden faydalanılır.
* Petrol ve Gaz: Boru hatlarında, rafinerilerde ve açık deniz platformlarında yüksek basınçlı, yüksek sıcaklıktaki akışkanların yönetimi. Çift ofset tasarım, bu koşullar altında dayanıklılığı nedeniyle tercih edilmektedir.
* HVAC sistemleri: Isıtma ve soğutma sistemlerinde hava, su veya soğutucu akışkanın akışını kontrol eden sistemler.
* Enerji üretimi: Enerji santrallerinde buharın, soğutma suyunun veya diğer sıvıların düzenlenmesi.
* Gıda ve ilaç endüstrileri: Kontaminasyonsuz çalışma sağlamak ve hijyen standartlarını karşılamak için FDA uyumlu malzemeler (örneğin PTFE ve WRA sertifikalı EPDM) kullanılmaktadır.
3.6. Bakım ve Denetim
Uzun süreli performans sağlamak için EN593 kelebek vanalarının düzenli bakıma ihtiyacı vardır:
* Kontrol sıklığı: Aşınma, korozyon veya çalışma sorunları açısından altı ay ila bir yıl arasında kontrol edin.
* Yağlama: Sürtünmeyi azaltır ve valf ömrünü uzatır.
* Valf Yuvası ve Conta Kontrolü: Sızıntıları önlemek için elastik veya metal valf yuvalarının bütünlüğünü doğrulayın.
* Aktüatör Bakımı: Pnömatik veya elektrikli aktüatörlerin kalıntılardan arındırılmış ve normal şekilde çalıştığından emin olun.
4. Diğer Standartlarla Karşılaştırma API 609
BS EN 593 standardı genel endüstriyel kullanım için geçerli olmakla birlikte, özellikle petrol ve gaz uygulamaları için tasarlanmış olan API 609 standardından farklıdır. Başlıca farklılıklar şunlardır:
* Uygulama odağı: API 609 petrol ve gaz ortamlarına odaklanırken, BS EN 593 su arıtma ve genel imalat dahil olmak üzere daha geniş bir endüstri yelpazesini kapsamaktadır.
* Basınç değerleri: API 609 genellikle Sınıf 150 ile Sınıf 2500 arasını kapsarken, BS EN 593 PN 2.5 ile PN 160 ve Sınıf 150 ile Sınıf 900 arasını içerir.
* Tasarım: API 609, zorlu koşullara dayanacak korozyona dayanıklı malzemeleri vurgularken, BS EN 593 daha esnek malzeme seçimine olanak tanır.
* Testler: Her iki standart da titiz testler gerektirir, ancak API 609, petrol ve gaz uygulamalarında kritik öneme sahip olan yangına dayanıklı tasarım için ek gereksinimler içerir.
5. Sonuç
| Özellik | EN 593 Tarafından Tanımlanan Temel Hususlar |
| Vana Tipi | Metal kelebek vanalar |
| Operasyon | Manuel, dişli, pnömatik, elektrikli |
| Yüz Yüze Ölçüler | EN 558 Seri 20 (yonga/kulakçık) veya Seri 13/14 (flanşlı) standardına göre. |
| Basınç Derecesi | Genellikle PN 6, PN 10, PN 16 (değişebilir) |
| Tasarım Sıcaklığı | Kullanılan malzemelere bağlı olarak |
| Flanş Uyumluluğu | EN 1092-1 (PN flanşlar), ISO 7005 |
| Test Standartları | Basınç ve sızıntı testleri için EN 12266-1 |
BS EN 593:2017 standardı, metal kelebek vanaların tasarımı, üretimi ve test edilmesi için sağlam bir çerçeve sunarak, geniş bir uygulama yelpazesinde güvenilirliklerini, güvenliklerini ve performanslarını garanti eder. Üreticiler, basınç değerleri, boyut aralıkları, malzemeler ve testler için standardın gerekliliklerine uyarak, küresel kalite ölçütlerini karşılayan vanalar üretebilirler.
İster wafer tipi, ister kulaklı tip, ister çift flanşlı kelebek vanalara ihtiyacınız olsun, EN 593 standardına uyumluluk, kusursuz entegrasyon, dayanıklılık ve verimli sıvı kontrolü sağlar.